معرفی منطقه
منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی مازندران بر پایه ماده واحده قانون ایجاد منطقه، مصوب ۲۷ شهریور ۱۴۰۲ مجلس شورای اسلامی، شکل گرفته است. این قانون به دولت اجازه می‌دهد در محدوده‌ای از استان مازندران، خارج از نقاط جمعیتی منطقه آزاد را ایجاد کند. اساسنامه سازمان در تیر ۱۴۰۳ به تصویب هیئت وزیران رسید، در شهریور همان سال شورای نگهبان آن را تأیید کرد و معاون اول رئیس‌جمهور آن را ابلاغ نمود.
مساحت منطقه حدود ۱۶۰۵ هکتار است و در سه محدوده قرار دارد:
- بندر امیرآباد: حدود ۱۰۶۰ هکتار
- بندر نوشهر: حدود ۸۴ هکتار
- میرود و چپکرود: حدود ۴۶۱ هکتار
بنادر امیرآباد و نوشهر از فعال‌ترین بنادر شمال کشورند و سهم قابل توجهی از عملکرد این بنادر را دارند. این منطقه در مسیر کریدور شمال ـ جنوب قرار دارد و به بازارهای کشورهای حاشیه خزر، CIS، قفقاز، آسیای میانه و اروپای شرقی، با جمعیتی بیش از ۴۰۰ میلیون نفر، دسترسی مستقیم دارد.
سازمان و چشم‌انداز
اداره منطقه بر عهده سازمانی با شخصیت حقوقی مستقل است که سرمایه آن صددرصد متعلق به دولت است. این سازمان از قوانین و مقررات حاکم بر شرکت‌های دولتی مستثنی است و بر اساس قانون چگونگی اداره مناطق آزاد و اساسنامه خود اداره می‌شود. در مواردی که این دو سند حکمی ندارند، قانون تجارت ملاک عمل است.
اهداف سازمان عبارتند از عمران و آبادانی، جذب سرمایه داخلی و خارجی، ایجاد اشتغال، تنظیم بازار کار و کالا، تشویق تولید و صادرات و انتقال فناوری و دانش فنی. بر اساس چشم‌انداز، این منطقه قرار است به هاب لجستیک شمال کشور تبدیل شود و با تکیه بر اقتصاد دریاپایه، صادرات مجدد و ترانزیت، به منطقه‌ای نوین بدل گردد که صنایع صادرات‌محور و خوشه‌های صنعتی در آن استقرار می‌یابند.
چرا مازندران؟
مهم‌ترین مزیت‌های سرمایه‌گذاری در این منطقه عبارتند از:
- موقعیت: حاشیه دریای خزر، با ۴۳۸ کیلومتر خط ساحلی، سه فرودگاه بین‌المللی و سه بندر اصلی در سطح استان
- زیرساخت حمل‌ونقل: اتصال به شبکه ریلی و جاده‌ای کشور، نزدیکی به فرودگاه بین‌المللی ساری و ارتباط دریایی با بنادر کشورهای شمالی خزر
- امکانات بندری: امیرآباد دارای پایانه کانتینری، پایانه فله جامد و مایع و تجهیزات مدرن بارگیری و تخلیه است. نوشهر نیز اسکله‌های مجهز، سیلوهای غله و انبارهای روباز و سرپوشیده دارد.
- محیط: آب‌وهوای معتدل، طبیعت چهارفصل، خاک حاصلخیز و جاذبه‌های دریا و جنگل که برای پروژه‌های گردشگری و اقامتی مناسب است
- منابع انسانی: دسترسی به نیروی متخصص و نزدیکی به مراکز جمعیتی و قطب‌های صنعتی و کشاورزی
تسهیلات و مشوق‌ها
سرمایه‌گذاران در این منطقه از امتیازهای زیر بهره‌مند می‌شوند:
- معافیت مالیاتی ۲۰ ساله برای همه فعالیت‌ها، از تاریخ بهره‌برداری مندرج در مجوز فعالیت اقتصادی
- امکان ثبت شرکت با سهامداری صددرصدی اتباع خارجی و مشارکت بدون محدودیت با سرمایه‌گذاران خارجی
- ورود ماشین‌آلات و تجهیزات پروژه از خارج با پرداخت عوارض مصرف در منطقه، و ورود مواد اولیه و قطعات مورد نیاز واحدهای تولیدی بدون پرداخت عوارض گمرکی
- صادرات محصولات به خارج از کشور بدون عوارض گمرکی، و ارسال محصولات به داخل کشور بدون عوارض تا سقف ارزش افزوده‌ای که کمیسیون ارزش افزوده تعیین می‌کند
- آزادی کامل ورود و خروج اصل سرمایه و سود حاصل از فعالیت‌های اقتصادی
- عدم نیاز به روادید قبلی برای ورود اتباع خارجی و امکان صدور پروانه اشتغال برای کارکنان و متخصصان خارجی
- قوانین ساده‌تر کار و تأمین اجتماعی
- امکان واگذاری اراضی به‌صورت فروش، به شرط اجرای طرح
- سرعت عمل بالا و حداقل بوروکراسی اداری
ثبت شرکت
انواع شرکت‌ها و مؤسسات غیرتجاری مطابق قانون تجارت و سایر قوانین کشور، بدون بوروکراسی پیچیده در منطقه قابل ثبت است. ویژگی‌های ثبت شرکت در منطقه:
- انتخاب نام و موضوع فعالیت: تعیین نام در مدت کوتاهی انجام می‌شود و متقاضیان می‌توانند موضوعات فعالیت را با توجه به قوانین مناطق آزاد، به‌سهولت در اساسنامه درج کنند.
- سرعت ثبت: اگر مدارک کامل باشد، ثبت شرکت ظرف یک روز کاری انجام می‌شود.
- سهامدار خارجی: بر اساس مواد ۵ و ۲۰ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد، هیچ محدودیتی در نسبت سهام سرمایه‌گذار خارجی وجود ندارد.
پیش از تکمیل مدارک، باید موافقت مدیریت سرمایه‌گذاری و اداره ثبت شرکت‌های منطقه درباره نام و موضوع فعالیت پیشنهادی دریافت شود. مدارک نیز باید خوانا، ترجیحاً تایپ‌شده و بدون خط‌خوردگی باشد.
مدارک لازم برای شرکت با مسئولیت محدود:
- مستندات دفترکار یا کدپستی به‌عنوان اقامتگاه قانونی
- دو نسخه شرکت‌نامه، تقاضانامه، اساسنامه و صورتجلسه مجمع مؤسس، امضاشده توسط همه شرکا (و مدیران در صورتجلسه)
- تصویر برابر اصل صفحه اول شناسنامه شرکا و مدیران (برای اشخاص حقوقی، آگهی روزنامه رسمی)
مدارک لازم برای شرکت سهامی خاص:
- مدارک اقامتگاه قانونی، اظهارنامه، اساسنامه، صورتجلسه مجمع مؤسس و صورتجلسه اولین جلسه هیئت‌مدیره، با امضاهای لازم
- تصویر شناسنامه مدیران، سهامداران و بازرسان
- گواهی بانک منطقه مبنی بر واریز ۳۵ درصد سرمایه ثبتی
- در صورت غیرنقدی بودن بخشی از سرمایه، تقویم‌نامه سرمایه غیرنقدی توسط کارشناس رسمی دادگستری
در هر دو حالت، مجوز فعالیت ثبت شرکت از مدیریت سرمایه‌گذاری به واحد ثبت شرکت‌ها ارائه می‌شود. هزینه‌های ثبت و آگهی تأسیس پس از تکمیل مدارک پرداخت می‌گردد و دفاتر تجاری پلمپ می‌شود.
مجوز فعالیت اقتصادی
بر اساس ماده ۱۱ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد، همه افراد حقیقی و حقوقی شاغل در منطقه موظفند مجوز فعالیت اقتصادی دریافت کنند و فعالیت در حوزه‌های سیاحتی، تجاری، خدماتی و صنعتی صرفاً پس از اخذ این مجوز مجاز است. مدارک اصلی عبارتند از:
- سند مالکیت یا قرارداد رسمی خرید یا اجاره محل فعالیت
- رضایت‌نامه شرکای مدنی مبنی بر صدور مجوز به نام یکی از آنان
- استعلام و تأییدیه فنی معاونت عمرانی و زیربنایی درباره قرارگیری ملک در محدوده منطقه
- مدارک هویتی متقاضی (برای اتباع بیگانه، کپی پاسپورت معتبر)
- دو قطعه عکس ۴×۳
- آگهی تأسیس و روزنامه رسمی آخرین تغییرات شرکت
- تأییدیه سازمان برای فعالیت‌های صنعتی، سیاحتی، خدماتی، فرهنگی و حمل‌ونقل
- پرداخت عوارض پذیره
تأسیس واحد صنعتی
برای واحدهای صنعتی شرایط ویژه‌ای پیش‌بینی شده و همه مجوزها از سوی سازمان صادر می‌شود. مجوزهای صنعتی دو نوع است:
- جواز تأسیس: پس از مطالعات و تکمیل پرسشنامه، متقاضی با آن می‌تواند عملیات اجرایی، نصب ماشین‌آلات و راه‌اندازی واحد را آغاز کند.
- پروانه بهره‌برداری: پس از ایجاد و راه‌اندازی واحد صادر می‌شود و بهره‌برداری دائم یا موقت را مجاز می‌کند.
دارندگان پروانه بهره‌برداری باید برای استفاده از معافیت‌های مالیاتی ماده ۱۳ قانون، مجوز فعالیت اقتصادی هم بگیرند.
مراحل کلی:
- ارائه درخواست به مدیریت صنایع و بررسی آن
- ارائه طرح توجیهی (پرسشنامه) فنی، اقتصادی، تأمین مالی، بازاریابی و زیست‌محیطی
- استعلام از معاونت عمرانی و زیربنایی درباره ملاحظات شهرسازی و زیست‌محیطی
- پرداخت هزینه صدور جواز و ارائه مدارک هویتی، روزنامه رسمی و مدارک مالکیت زمین
- امضای تعهدات و برنامه زمان‌بندی، و سپس تأیید و تحویل جواز تأسیس
- انتخاب زمین، انعقاد قرارداد، تحویل زمین، دریافت پروانه ساخت و آغاز عملیات ساختمانی
- ورود ماشین‌آلات و مواد خام بدون عوارض و نصب ماشین‌آلات
- اخذ پایان‌کار، راه‌اندازی آزمایشی و دریافت پروانه بهره‌برداری
- دریافت مجوز فعالیت اقتصادی و در صورت درخواست انتقال بخشی از تولیدات به سرزمین اصلی، تعیین درصد ارزش افزوده توسط کمیسیون ارزش افزوده
پروژه‌های غیرصنعتی
سرمایه‌گذاری در حوزه‌های گردشگری، خدماتی، مسکونی، تجاری و لجستیکی نیز با شرایط ساده انجام می‌شود. نمونه پروژه‌ها شامل سیلوهای غلات، مخازن فله مایع، انبارهای روباز و سرپوشیده، هتل، مراکز اقامتی، مجتمع‌های تجاری، اداری و تفریحی، مراکز فرهنگی و ورزشی، نمایشگاه‌ها و مراکز همایش است.
مراحل کار به این ترتیب است: صدور مجوز سرمایه‌گذاری پس از تأیید مدیریت سرمایه‌گذاری، انتخاب محل و انعقاد قرارداد زمین، تحویل زمین، ارائه نقشه‌های اجرایی و دریافت پروانه ساخت، شروع عملیات ساختمانی، اخذ پروانه پایان ساخت و در نهایت دریافت مجوز فعالیت اقتصادی بر اساس موضوع مندرج در مجوز سرمایه‌گذاری. مدارک مورد نیاز مشابه پروژه‌های صنعتی است.
بانک، صرافی و بیمه
- بانک و مؤسسه اعتباری: با سرمایه ایرانی، خارجی یا مشترک (تا ۱۰۰ درصد اتباع خارجی) قابل ثبت است. صدور مجوز تأسیس با بانک مرکزی و ثبت در منطقه است و موکول به پیشنهاد و موافقت اولیه سازمان می‌باشد. بانک یا مؤسسه باید به‌صورت شرکت سهامی عام یا خاص با سهام بانام تشکیل شود و حداقل ۲۰ درصد سرمایه به‌صورت نقد نزد بانک مرکزی سپرده شود. واحدهای بانکی برون‌مرزی حق انجام معامله به ریال ندارند و باید فقط با ارز خارجی کار کنند. دفاتر نمایندگی بانک‌ها اجازه هیچ‌گونه معامله و عملیات بانکی ندارند.
- صرافی: تأسیس آن منوط به پیشنهاد سازمان و مجوز بانک مرکزی است و فقط به‌صورت شرکت تضامنی انجام می‌شود. حداقل سرمایه پرداخت‌شده را بانک مرکزی تعیین می‌کند.
- بیمه: مؤسسات بیمه‌ای و شعب آن‌ها با پیشنهاد و موافقت اولیه سازمان، مجوز بیمه مرکزی و ثبت در منطقه تأسیس می‌شوند. فعالیت بیمه و بیمه اتکایی از طریق شرکت سهامی یا تعاونی بیمه با سهام بانام، یا مؤسسه نمایندگی و کارگزاری بیمه انجام می‌شود.
مقررات حاکم بر سرمایه‌گذاری
مقررات سرمایه‌گذاری در مناطق آزاد، حقوق و تضمین‌های زیر را برای سرمایه‌گذاران مشخص می‌کند:
- همه اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی و خارجی و سازمان‌های بین‌المللی می‌توانند مستقلاً یا با مشارکت یکدیگر در مناطق آزاد سرمایه‌گذاری کنند.
- سرمایه شامل وجوه ریالی و ارزهای قابل تبدیل، ماشین‌آلات و تجهیزات، حقوق مالکیت صنعتی، وسایل حمل‌ونقل مرتبط با طرح و سود ویژه قابل انتقال است.
- متقاضی باید درخواست و پرسشنامه را به سازمان همان منطقه ارائه دهد و مجوز را همان سازمان صادر می‌کند. درخواست‌های سرمایه‌گذار خارجی که تضمین و حمایت می‌خواهند، توسط کمیته‌ای مرکب از دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد، سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور بررسی می‌شود.
- دارنده مجوز موظف است در مهلت تعیین‌شده، درصد معینی از سرمایه را برای شروع عملیات اجرایی وارد منطقه کند.
- سرمایه‌گذار می‌تواند سرمایه واردشده را بیمه کند.
- خروج سود ویژه، اصل سرمایه و مبالغ حاصل از فروش یا واگذاری سرمایه از مناطق مجاز است.
- سرمایه‌گذاران می‌توانند سهام یا سهم‌الشرکه خود را با موافقت سازمان به دیگر سرمایه‌گذاران واگذار کنند.
- انتقال سرمایه از یک منطقه آزاد به منطقه آزاد دیگر تابع مقررات مبدأ و مقصد است.
- سرمایه‌گذاری دولت‌ها یا دولت‌های خارجی، خصوصی تلقی می‌شود، تابع قوانین و مقررات تجاری است و از مصونیت دولتی و دیپلماتیک برخوردار نیست.
جمع‌بندی
منطقه آزاد مازندران با ترکیب موقعیت راهبردی در کریدور شمال ـ جنوب، دو بندر فعال، زیرساخت لجستیکی گسترده و بسته‌ای از معافیت‌ها و تسهیلات قانونی، فرصت مناسبی برای فعالان صنعتی، تجاری، گردشگری و خدماتی است. برای شروع، توصیه می‌شود پیش از تکمیل مدارک با مدیریت سرمایه‌گذاری سازمان هماهنگ شوید، تا موضوع فعالیت و نوع شرکت متناسب با ضوابط منطقه انتخاب شود.